دانلود مقاله زبان برنامه نویسی دلفی

در اینجا لازم به ذکر است برخی ویژگی های نرم افزار را بررسی کنیم .

مدتها پیش برنامه نویسان از زبانهای ساده مثل بیسیک یا پیچیده چون اسمبل استفاده می کردند .

اما turbo pascal با داشتن کامپایلر قوی توانست جای خود را در برنامه ها تثبیت کند و به خوبی جلوه گر شود .

با وجود Win3.1 و Windows95 محدوده برنامه نویسان گسترده تر شد .

اینک آنها از برنامه‌های پیچیده ای چون C++ و یا ویژوال بیسیک استفاده کنند .

ظهور Visul Basic تحول عظیمی در برنامه نویسی ایجاد کرد چون قبل از آن برنامه نویس فقط از طریق کدنویس صورت می گرفت و شیوه جدیدی از برنامه نویسی ویژوال (Visual programming) یا برنامه نویس بصری را بوجود آورد .

زبانهای برنامه نویس علاوه بر کد نویسی از امکانات بصری استفاده می کنند و از کد نویس از قسمتهای مهم برنامه استفاده می شود .

مثلاً برای ساختن یک دکمه کوچک با استفاده از پاسکال باید دستورات زیر را اجرا می کردید :
Window[20,10,30,13] ;
Textbackground[1] ;
Text color[14] button 1
Clrscr ;
Write [‘button’]
اما ویژوال فقط کافی است مؤلفه بصری آن را با موس انتخاب کرده و روی فرم قرار دهید .

زبان ویژوال سادگی ، سرعت و امکانات فراوان دارد .

یکی دیگر از زبانهای ویژوال دلفی است .

دلفی از یک کامپایلر اصیل برخوردار است یعنی می تواند برنامه ای با فایل اجرایی مستقل ایجاد نماید .

سرعت برنامه های دلفی بالا می باشد و علت آن این است که دلفی از پاسکال شی گرا (object pascal) استفاده می کند .

دلفی بانکهای اطلاعاتی ، برنامه های کاربردی ، برنامه های گرافیکی و چند رسانه ای را در بر می گیرد .

در دلفی دسترسی به Data Access سریع صورت می گیرد .

در دلفی نه تنها از جداول اطلاعاتی استفاده می کنید بلکه از جداول دیگر چون paradox و غیره نیز می‌توانید استفاده کنید .

پنجره های موجود در دلفی
در دلفی با چهار اساس روبرو هستید .

پنجره اصلی یا Main Window ، پنجره طراح فرم یا Form Designer ، پنجره ناظر اشیاء یا object Inspector و پنجره ویرایشگر کد یا Code Editor پنجره اصلی شامل نوار منو که در ردیف بالا قرار دارد ، نوار ابزارها که در زیر نوار منو و لوح مؤلفه ها که در سمت راست نوار ابزارها می باشد .

با کلیک برروی هر منو کادر کرکره آن باز می‌شود .

Component panel (لوح مولفه ها) از برگنشان های متعددی تشکیل یافته است و هر کدام حاوی مؤلفه هایی می باشند .

پنجره طراح فرم (form Designer)
با استفاده از این پنجره می توان خصوصیات هر شی را تغییر داد .

در روی فرم خطوطی وجود دارد که می توان با استفاده از آنها جای اشیاء را دقیق تنظیم کرد .

با استفاده از این پنجره می توان فرمها را ایجاد و یا ویرایش کرد.

پنجره ناظر اشیاء (object Inspector)
هر چیزی را که داخل فرم قرار دهیم یک شی حساب می شود .

با استفاده از این پنجره می توانید خصوصیات (Properties) و همچنین عکس‌العکل های شی در برابر رویدادها را تنظیم نمایید .

در قسمت بالای پنجره ناظر اشیاء شی فعال (شیئی که در حال انتخاب است) نشان داده می شود .

این پنجره دارای دو جدول properties و Event می باشد .

در properties خصوصیات شی انتخاب شده نشان داده می شود .

به فرض خاصیت Caption که عنوان می‌باشد را تغییر می دهیم و نام آن شی را نیز همزمان تغییر می کند .

کلیک کردن بر روی یک دکمه یک رویداد به حساب می آید .

(onclick)
هر چیزی را که داخل فرم قرار دهیم یک شی حساب می شود .

(onclick) پنجره ویرایشگر کد (Code Editor) برنامه نویسی حقیقی در این قسمت صورت می گیرد .

در اینجا کدهای موردنظر را درج ، ویرایش و یا مشاهده می کنید .

اگر شی به فرم اضافه کنید دلفی به طور خودکار کدهای آن را اضافه می کند .

استفاده از الگوهای کد‌نویس می تواند کار شما را سریع انجام دهد .

این کار را می توانید با فشردن Ctrl+j در محل موردنظر الگوها را ملاحظه کنید .

حرکت در پنجره برای سرعت بیشتر کار می توان با حرکت در پنجره ها به روشهای بهتر عمل کرد .

با فشردن F12 پنجره ویرایشگر کد ظاهر می شود حال اگر دوباره این کار راانجام دهید (F12) ، پنجره طراح فرم ظاهر می شود .

کلید F11 پنجره ناظر اشیاء را فعال می کند و حال با کلیدهای جهت بالا و پایین می شود در این پنجره بالا و پایین رفت .

(فصل دوم) انواع فایلها در دلفی یک پروژه از فایلهای مختلفی ایجاد می شود .

یکسری در هنگام ایجاد و یک سری در هنگام کامپایل و اجرا بوجود می آیند .

فایل پروژه (project File) فایل واحد (unit File) فایل فرم (Form File) فایل منبع (Resource File) فایل اختیارات پروژه (Project option File) فایل پشتیبان (Backup File) فایل اجرایی (Executable File) 1-فایل پروژه (Project File) به هنگام طراحی ایجاد می شود و دارای پسوند dpr می باشد و اصلی ترین فایل برنامه کاربردی می باشد .

یک فایل پروژه را به ندرت ویرایش خواهید کرد .

2-فایل واحد (unit File) فایلهای منبع پاسکال هستند و پسوند pas دارند و محل ذخیره کدهای برنامه می باشند .

3-فایل فرم (Form File) تصویر دودویی از فرم می باشند .

هنگامی که یک فرم جدید ایجاد می کنید دلفی یک فایل فرم با پسوند dfm و یک واحد پاسکال برای فرم شما ایجاد می کند .

در واقع فایل فرم محل ذخیره اطلاعات مربوط به فرمها می باشد .

4-فایل منبع (Resource File) حاوی داده دودویی هستند که معمولاً منبع نامیده می شوند و دارای پسوند res می باشند .

این فایلها خودکار توسط دلفی ایجاد می شوند و حاوی نشان های پروژه و اطلاعاتی درباره نگارش برنامه ، اطلاعات مربوط به نوع مکان نماها و همچنین اطلاعات مربوط به تصاویری که در برنامه استفاده شده اند می باشد .

5-فایل اختیارات پروژه (project option file)در واقع مکان ذخیره انتخابهای شما در کادر محاوره ای Project option یا اختیارات پروژه است .

این فایل زمانی ایجاد می شود که پروژه خود را ذخیره کنید و دارای پسوند dof می‌باشد .

هر تغییری در کادر محاوره ای project options در این فایل ذخیره می شود .

6-فایل پشتیبان (Backup File) هنگامی که یک پروژه را ذخیره می کنید فایلهای پروژه و واحد با پسوند dpr و pas ذخیره می شوند .

در هنگام کار با پروژه فایل با همان نام ولی با پسوند ~dp برای فایل پروژه و پسوند ~pa برای فایل واحد ذخیره می شود .

برای فرم نیز فایل پشتیبان با پسوند ~df ایجاد می شود .

7-فایل اجرایی (Executable File) مهم ترین نوع فایلها می باشد .

در هنگام اجرا این پروژه کامپایل می شود و در همان زمان فایل اجرایی با همان نام پروژه و با پسوند exc ایجاد می شود .

مدیریت فایلهای یک پروژه هنگام ایجاد یک برنامه جدید (New Application) در واقع یک پروژه جدید آغاز می شود و این پروژه مدیریت فایلهای مختلف و قسمتهای مختلف برنامه را بر عهده دارد .

یک پروژه می تواند دارای چندین فایل اجرایی و dll باشد .

یک گروه پروژه (project group) را برای کنترل بیشتر روی برنامه و سازماندهی برنامه در نظر می گیریم .

از منوی View مدیر پروژه (Project Manager) را احضار می کنند .

در آن پنجره پروژه و واحد موردنظر آن دیده می شود .

ما در اینجا می توانیم فایلهای خود را در مسیر دلخواه ذخیره کنیم.

نحوه استفاده از مؤلفه ها در دلفی راههای مختلفی برای اضافه کردن مؤلفه به فرم وجود دارد .

یک پراه کلیک روی مؤلفه و بعد کلیک روی فرم می باشد .

راه دوم کلیک کردن روی مؤلفه و کلیک روی فرم و نگه داشتن دکمه موس تا اینکه اندازه دلخواه خود را ایجاد نماییم .

سومین راه دوبل کلیک کردن روی آن مولفه می باشد که خودکار به روی فرم انتقال می یابد .

با Shift و کلیک روی مؤلفه نیز می توان مولفه را در حالت قفل در آورد و روی فرم کلیک کرده تا به تعداد دلخواه از مؤلفه روی فرم ایجاد شود .

برای انتخاب مؤلفه های روی فرم نیز می توان با کلیک روی صفحه و کشیدن به سمت دلخواه مؤلفه های دلخواه خود را انتخاب کرد و بازدن کلید delete آنها را پاک کرد و یا با گرفتن Shift و کلیک کردن روی مؤلفه های دلخواه ، آنها را انتخاب کرد .

برای تغییر مکان مؤلفه ها نیز می توان روی آنها کلیک کرده و دکمه موس را نگه داشت و به جای دلخواه ببریم .

و یا اینکه با گرفتن کلید Ctrl و زدن کلید جهت آن را پیکسل به پیکسل جا به جا کرد .

از طریق پنجره ناظر نیز می توان مکان و اندازه مؤلفه را تغییر داد .

با کلید Shift و جهت نیز اندازه تغییر می کند .

ویژگی های محتوایی مؤلفه ها شامل موقعیت ، مشاهده و خاصیت توارثی می باشد .

به فرض یک panel روی فرم ایجاد کرده و سه Button نیز روی آن ایجاد می کنم .

اگر panel جابجا شود دکمه های روی آن نیز جا به جا می شود که این نشان از خاصیت توارثی (پدر فرزندی) می باشد .

اگر خاصیت Visible (مرئی) مؤلفه panel را به false تبدیل کنیم در موقع اجرا برنامه هیچ یک از مؤلفه ها دیده نمی شود .

حال اگر خاصیت font مؤلفه را عوض کنیم ، می بینیم که font دکمه ها نیز تغییر می کند .

پس همه اینها نشان از خاصیت توارثی می باشد .

برای اینکه خاصیت تثبیت را تغییر دهیم باید مؤلفه های روی فرم را انتخاب کنیم و در object Inspector خاصیت Anchors را انتختاب کرده و همه چهار طرف را به حالت true در آوریم و یا به حالت دلخواه خود درآوریم .

خصوصیات پنجره ناظر اشیاء شامل خواص ساده ، شمارشی ، دارای کادر ویرایشگر و مجموعه ای می‌باشد.

خواص ساده مثل Caption (عنوان) است .

خواص شمارش (گزینه‌ای) مثل Align (ترازبندی) خاصیت سوم مثل font و خاصیت مجموعه ای مثل +Anchors می باشد .

اگر چند مؤلفه مثلاً یک panel و یک Button داخل فرم قرار داده باشیم وهمه را انتخاب کنیم ، خواهیم دید که فقط خصوصیات مشترک بین آنها نمایش داده می شود و یکسری حذف می شوند .

کتابخانه مؤلفه های تصویری (VCL) از مؤلفه ها (Components) برای طراحی نمای کاربر استفاده می شود .

در دلفی مؤلفه ها در کتابخانه ای به شکل جداگانه ذخیره می شوند .

این کتابخانه را کتابخانه مؤلفه های تصویری (Visual Component Library) پایه اختصار (VCL) می گویند .

مؤلفه های VCL از ویژگی موروثی برخوردارند .

معرفی مختصر برگنشان ها Standard : مؤلفه هایی وجود دارد که اکثر برنامه ها کاربرد دارند .

Win 32 : با هجده مؤلفه روبرو هستیم که کنترل های ویژه ویندوز 32 بیتی را در اختیار ما قرار می دهند .

System : حاوی مؤلفه ها مهمی است که می توانیم بوسیله آنها از امکانات ویندوز بهتر استفاده کنیم .

مثل timer و Mediaplayer .

Data Access : از برگنشانهای مهم می باشد .

در این برگنشان با مؤلفه های برای دسترسی به جداول بانک اطلاعاتی روبرو هستیم .

Data Control : برای کنترل وضعیت داده هایی استفاده می کنیم که توسط مؤلفه های برگنشان Data Access به آن دست یافته بودیم .

در واقع همان مؤلفه های Standard می باشد ولی مخصوص بانکهای اطلاعاتی است .

Addditional : بوسیله این مؤلفه ها می توانیم ویژگی های خاصی را به رابط کاربرمان اضافه کنیم .

(فصل سوم) آشنایی با مقاهیم بانکهای اطلاعاتی بانک اطلاعاتی مجموعه ای سازمان یافته از داده های اطلاعاتی است که در چند فایل ذخیره می شود .

فلسفه یک بانک اطلاعاتی انجام عمل ذخیره و بازیابی اطلاعات است .

فیلد (Field) : به هر مشخصه یک فیلد گفته می شود .

مثل نام ، نام خانوادگی و ...

روکورد (Record) : به مجموعه ای از این فیلدها که یک شی را به صورت کامل معرفی کند رکورد گویند .

جدول (table) : به مجموعه ای از رکوردها که به طور سازمان یافته باشند جدول گویند .

هر جدول در غالب یک فایل ذخیره می شود .

BOF به آغاز فایل که همان رکوردها می باشد ، گویند و EOF به انتها گویند .

فیلد کلیدی : فیلدی است که رکورد را به صورت یگانه تعریف می کند .

به فرض شماره دانشجویی می تواند فیلد کلیدی باشد .

از فیلد کلیدی برای ارتباط بین جداول استفاده می شود .

مثلاً با شماره دانشجویی می توان به یک رکورد خاص دست پیدا کرد .

می توان از چند فیلد به عنوان یک فیلد کلیدی استفاده کرد .

Index (شاخص گذاری) : با این می توان اطلاعات را بر اساس یک فیلد مرتب کرد .

مثلاً اگر بخواهیم اطلاعات یک جدول بر حسب نام خانوادگی مرتب شود، نام خانوادگی را به عنوان Index معرفی می