دانلود مقاله بررسی موقعیت شهرستان چناران

شهرستان چناران در شمال استان خراسان واقع شده است. این شهرستان محل عبور جاده اصلی تهران به مشهد ( راه آسیایی ) می باشد . شهرستان چناران از شمال به درگز و ازشرق و جنوب شرق به مشهد و از جنوب به نیشابوراز غرب و شمال غرب با قوچان همسایه است .
این شهرستان در شمال استان خراسان واقع در طول جغرافیایی 29، 58 تا 39 ، 59 و عرض جغرافیایی 16 و 36 تا 37 و 52 می باشد . شهرستان چناران طبق آخرین تقسیمات در سال 1378، دارای بخش های گلبهار، مرکزی و 6 دهستان درزآب ، بیزگر، گلمکان، بخش مرکزی ، بقمچ ، رادکان و چناران است و دارای 272 آبادی دارای سکنه می باشد . نقشه شماره 1 تا 2 موقعیت اداری سیاسی شهرستان چناران را نشان می دهد .
جمعیت :
براساس آمار 1375 مرکز آمارایران ، این شهرستان دارای 107270 نفر جمعیت است از این تعداد جمعیت 53119 نفر(6/49 درصد) مردان و 52021 نفر(1/50 درصد) را زنان به خود اختصاص داده اند . همچنین دراین سال 4/69 درصد جمعیت در نقاط روستایی و 9/29 درصد آن در نقاط شهری سکونت داشته اند. جمعیت غیرساکن5/0 درصد کل جمعیت شهرستان را شامل می شوند جمعیت این شهرستان از 62522 نفر در سال 1325 به 107470 نفر در سال 1375 افزایش داشته است.
براین اساس متوسط نرخ رشد 30 سال اخیر 7/1 درصد محاسبه شده است.با توجه به تعداد جمعیت و وسعت شهرستان در سال 1375، تراکم نسبی جمعیت 7/27 نفر درکیلومتر مربع محاسبه گردیده است و از مجموع 62215 نفر جمعیت 6 ساله و بیشتر در سال 1375 ، 26937 نفر با سواد بوده اند .
رودها :
شهرستان چناران در بخش علیای حوضه کشف رود واقع شده است و رودخانه کشف رود در بین رشته کوههای هزارمسجد و بینالود و در امتداد شمال غرب به جنوب شرق در میان دشت مشهد – مشهد در جریان است . مهمترین جریانات سطحی شهرستان چناران شامل ، رودخانه فریزی ، رادکان، اخلمد و گلمکان می باشد .
کوهها :
ناهمواریهای شهرستان شامل موارد زیر می باشند.
الف ) رشته کوه کپه داغ ، این رشته کوه در شمال چناران در جهت شمال غربی ، جنوب شرقی واقع شده است قسمت قدامی آن اشراف بر دشت چناران دارد .
ب) رشته کوه هزار مسجد
ج) ناحیه پیشکوههای بینالود
د) رشته کوه بینالود: امتداد این رشته کوه از شمال غربی به جنوب شرقی است و دشت های مشهد و نیشابور را از هم جدا می کند .
مراتع :
شهرستان چناران بنابر آمارسال 1375 مرکز آمار ایران دارای 195750 هکتار مرتع می باشد. در این شهرستان مراتع از نوع خیلی خوب وجود ندارد .
مراتع از نوع خوب با وسعت 3131، هکتار 7/1 در صد از سطح مراتع را شامل می شوند. مراتع از نوع خوب متوسط شهرستان 50750 هکتاراست که 9/25 درصد از مراتع را تشکیل می دهند.مراتع از نوع فقیربا 106064 هکتار و خیلی فقیر 35625 هکتار به ترتیب 2/52 و 4/18 درصد از سطح مراتع را به خود اختصاص می دهند.
بدین ترتیب می بینیم که بیشترین درصد را مراتع فقیر به خود اختصاص می دهند . با توجه به میزان بارندگی سالیانه 2/149 میلی متر می توان با عملیات احیاء مراتع و توجه به آبخیزداری ، کیفیت مراتع شهرستان را ارتقاء داد .
راهای ارتباطی :
طول راههای حوزه استحفاظی شهرستان چناران 6/124 کیلومتر می باشد. ازاین میزان 9/185 کیلومتر آن آسفالته و 7/528 کیلومتر آن شخصی می باشد . همچنین دراین شهرستان از طول راههای ذکر شده 5/627 کیلومتر آن راه روستایی 1/39 کیلومتر آن راه اصلی ، 14 کیلومتر راه فرعی و 22 کیلومتر راه دسترسی می باشد . در این شهرستان ، راه ارتباطی از نوع آزاد وجود ندارد .1/39 کیلومتر راه اصلی شهرستان تماماً 4 خطه می باشد .
از کل راههای شهرستان 110 کیلومتر آن آسفالت گرم و 5/44 کیاومتر آسفات سرد است . در این شهرستان 127 کیلومتر راه شوسه بدون ابنیه و 92 کیلومتر راه با ابنیه می باشد .
پوشش گیاهی :
پوشش گیاهی شهرستان چناران را می توان به 3 دسته تقسیم نمود .
الف ) پوشش گیاهی مناطق مرتفع :
این ناحیه تقریباً از ارتفاع 2500 متر به بالا را دربرمی گیرد. عمده ترین گونه های گیاهی عبارتند از کلاه پرچین و چربک ( که جزء گیاهان بالشتکی هستند و از نقطه نظر تغذیه به دامها رتبه پایین دارند و فقط از لحاظ پوشش در مرتع و جلوگیری از فرسایش خاک حائز اهمیت هستند).
ب ) پوشش گیاهی آبراهه ها :
شامل گونه های گز و پروسیکا
ج) پوشش گیاهی در ارتفاعات پایین :
محدوده این بخش حد فاصل منطقه گیاهان مرتع و زمین های کشاورزی است و شامل جارو، علف گندمی ، ریش سبز، سرپوشک، خارشتر، جاروی سفید، تیره گرانیت ، خاک شیر ، گیاه شور و شیرین بیان می باشد .
شناسایی منطقه ( حوزه نفوذ ) :
1 – تعیین حوزه های نفوذ روستا با توجه به موقعیت جغرافیایی ، راههای ارتباطی و نحوه استفاده از خدمات با ارائه روش .
بررسی و شناخت حوزه نفوذ یکی از مسائلی است که نقش تعیین کننده و بسیار مهمی در موقعیت طرحهای عادی دارد. جمعیتی که برای دریافت خدمات و با انجام برخی ازامورروز به مرکزی خاص ( شهر یاروستا ) مراجعه نموده و مجدداً برای استراحت به روستای محل زندگی خود باز می گردند و د رطول روز نیازهای خدماتی خود را از شهر یا روستای مقصد تامین نموده و بالطبع به عنوان سرریز جمعیتی برای آن روستا تلقی شده و نیاز به برنامه ریزی دقیقی برای این گونه مراجعات می باشد که علاوه بر تامین نیاز این گونه مراجعه کنندگان ، خلعی در خدمات رسانی به ساکنین آن محل ایجاد نشود. از طرف دیگر تقسیمات سیاسی و ضوابط اداری حاکم بدین گونه است که جمعیت شهرستان برای دریافت خدمات انتظامی و اداری خود اجباراً به مرکز شهرستان مراجعه نموده و این مطلب با الگوی جاده های ارتباطی که عمدتاً به مراکز شهرستان منتهی می شوند. هم چنین سرویس های عمومی رفت وامد وسایل نقلیه تشدید می شود . بنابراین چند عامل در تعیین حوزه یک مرکز ( شهر یا روستا ) نقش اساسی ایفا می کند که بعضی از این عوامل برای مراجعه کنندگان اجباری و بعضی انتخابی است . از موارد اجباری برای دریافت خدمات که حق انتخاب را از مراجعه کنندگان تا حدودی مصلب می کند تقسیمات سیاسی شهرستان و حوزه بندی خدمات اداری است که سازمان و یا اداره مستقر درهر محلی پاسخگوی حوزه تعیین شده خودمی باشد . به عنوان مثال سلسله مراتب تقسیمات سیاسی ، حوزه بندی پاسگاههای انتظامی، حوزه بندی مراکز خدمات کشاورزی ، حوزه بندی مراکز بهداشتی از این قبیل موارد می باشد. خدماتی از قبیل مراکز تجاری ، خدمات پزشکی و آموزشی از مواردی هستند که ممکن است استفاده کنندگان برای دریافت خدمات برتر مسافت بیشتری را طی نمایند. روستاهایی که وابستگی درجه یک یا مرکز دارند و هر روز برای ئریافت آن نوع خدمات به آنجا مراجعه می نمایند به عنوان حوزه نفوذ انتخاب می شوند .
با توجه به پرسشنامه های پرشده توسط 44 در روستای زاک و یا مراجعه به روستاهای اطراف مطالعات حوزه را نفوذ انجام شده است . علاوه بر بررسی های میدانی به طرح بالا دست، طراحی نظام خدمات رسانی در سازمان مدیریت و برنامه ریزی نیز مراجعه شده است .
با استفاده از بررسی های فوق روستاهای حوزه رانفوذ مستقیم این روستا تعیین شدند. سپس استفاده از جدول نهاده سنجی گاتنمی به سطح بندی روستا ها پرداخته شد .
روستاهای نجم و ماریان به عنوان حوزه نفوذ مستقیم زاک تعیین گردیده اند . جدول شماره خدمات موجود در روستاهای حوزه نفوذ مستقیم زاک را ارائه می دهد .
همچنین با استفاده از جدول گاتمن به رتبه بندی روستاهای حوزه نفوذ مستقیم زاک پرداخته ایم . جدول شماره 2 این رتبه بندی را ارائه می دهد در این بررسی خدماتی که دارای عملکرد نقطه ای بوده و به تعداد فراوانتری پخش شده اند از ارزش کمتر و خدماتی که به تعداد کمتر در منطقه وجود دارند و عملکرد فضایی دارند ، از ارزش بیشتر برخوردارند . با توجه به جدول شماره 2 روستا زاک به لحاظ برخورداری ( 3/62 درصد ) درسطح 2 ماریان( 5/28 و25 درصد ) و نجم در پایین ترین سطوح، سطح 3 قرار می گیرند.