موقعیت جغرافیایی : بندر لافت در شمال غربی جزیره قشم و در پیش آمدگی خشکی های جزیره در طول جغرافیایی 55 درجه و 5 دقیقه شرقی و عرض 26 درجه و54 دقیقه شمالی واقع شده است لافت در شرق جنگل دریایی حرا واقع شده و به لحاظ تقسیمات سیاسی یکی از مراکز جمعیتی دهستان سلخ در شهرستان قشم در استان هرمزگان است.
شرایط اقلیمی : لافت از لحاظ تقسیمات اقلیمی تابستانی ایران، در منطقه خیلی گرم و مرطوب و از نظر تقسیمات زمستانی، در منطقه گرم ومرطوب قرار گرفته است.هوای پر رطوبت وشرجی جزیره قشم ، ماه های اندکی از سال را برای غیربومی ها تحمل پذیر کرده است.
بیشینه دمای مطلق 46 و کمینه آن 0 صفر درجه سانتی گراد.
میانگین سالانه درجه حرارت 26 درجه سانتی گراد و میانگین روزانه بیشینه و کمینه به ترتیب 33 و 18 درجه سانتی گراد هستند .
مهم ترین هوایی که موجب بارندگی شود جریان هوای مرطوب غرب و شمال است.
پیشینه : سابقه سکونت در این منطقه به روزگار قبل از اسلام و شاید به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی آن به دوره پادشاهان ماد برسد.
به طور کلی قشم و تمدن باستانی آن همواره به اقوام آریایی و حکومت مرکزی ایران وابسته بوده و عضوی از کالبد ایران به شمار می آمد.
با پیدایش اسلام ودر همان آغاز استقرار وگسترش حکومت اسلامی، خلیج فارس و جزیره قشم، توسط مسلمانان فتح شد و آمیزه ای از تمدن وفرهنگ اسلامی- آریایی در آن پدید آمد.
خلفای عرب و حاکمان منصوب از جانب آن ها تا چند قرن بر سرزمین ایران و جزیره قشم و خلیج فارس مسلط بودند تا اینکه با تشکیل حکومت آل بویه ، حکمرانان ایرانی دوباره به منطقه مسلط گردیدند.
حمله مغولان به ایران و حکومت ایلخانان ، دریاهای جنوبی ایران و خلیج فارس را نیز فرا گرفت و امیران مغول چندی دراین منطقه حکومت کرده اند.
درهمین زمان بود که جزیره قشم در مسیر رفت و آمد از غرب به شرق مورد توجه دریانوردان وبازرگانان اروپایی قرار گرفت.
نخستین اروپایی هایی که جزیره قشم و جزایر اطراف آن را به تصرف در آوردند وبیش از یک قرن بر آن تسلط یافتند ، پرتقالی ها بودند.
سپس جای آنها را هلندی ها و سرانجام انگلیسی ها گرفتند.
با تشکیل حکومت مرکزی صفوی در ایران، پرتقالی ها به همت امام قلی خان – سردار بلند آوازه عصر صفوی – از جزیره بیرون رانده شدند و حاکمیت دولت مقتدر مرکزی به منطقه اعمال شد.با سست شدن حکومت صفوی جزایر جنوب ایران بار دیگر در معرض طمع و یورش بیگانگان غربی قرار گرفت، تا اینکه از اواسط حکومت قاجار، حضور انگلیسی ها در خلیج فارس شکلی آشکارا و سلطه آمیزگرفت .
با پایان گرفتن حکومت قاجار و آغاز حکومت پهلوی و تشکیل نیروی دریایی جوان ایران، جزیره قشم دوباره به ایران بازگردانده شد.
به هر روی، روستای لافت به دلیل موقعیت استراتژیک آن، در طول تاریخ همواره دارای اهمیت بوده است.
.
نظام استقرار روستا های جزیره قشم 1- روستاهای جزیره اغلب در یک نظام خطی در جوار دریا و در امتداد ساحل ، شکل گرفته اند .
علت این نظام دسترسی مستقیم به دریا و راه های دریایی است .
لذا یک حلقه راه ارتباطی همانند کمربندی دور تا دور جزیره را فرا گرفته است .
2- علاوه بر برآن ، در قسمت مرکزی جزیره قشم نیز روستاهای متعددی هست که علت آن به رغم ناهمجواری با دریا ، وجود منابع آب قابل شرب است .
جهت تامین دسترسی این چند روستا و نیز دسترسی مرکزی به تمام روستاهای حاشیه جزیره یک راه اصلی در میانه جزیره احداث شده است .
علل پیدایش دلایل پیدایش و شکل گیری روستا های لافت به عنوان یک مجتمع زیستی عبارتند از : - وجود راه دریایی و تسهیل ارتباط دریایی - وجود جنگل های حرا - وجود آب شیرین (چاههای تلال – تل + آب – و آب انبار ) - نزدیکی به خشکی ایران - بادهای موسمی .
سیر تحول : از لافت کهنه اطلاع چندانی نداریم .
هسته اولیه روستای لافت در قسمت کهن و مرکزی روستای کنونی ، در جوار چاه های آب و آب انبار و در امتداد ساحل شکل گرفته است .
با پر شدن حدفاصل کنار دریا و دامنه تپه های کم ارتفاع ، توسعه روستا در جهت شمالی – جنوبی در امتداد ساحل ادامه داشته است مراکز خدماتی عمومی در ضلع جنوب شرقی و نزدیک چاه های ایجاد شد و همین امر باعث توسعه بافت در ضلع جنوب شرقی شده است .
بعدها با تامین آب از شهر قشم ، توسعه روستادر ضلع ورودی ( شمالی ) روستا صورت گرفته است .
بافت : بافت روستا درمراحل مختلف گسرتش یافته است .
با توجه به وضع کالبدی روستا ، بافت روستا را می توان به 3 بخش مختلف تقسیم کرد: الف – بافت قدیمی و اصلی قسمت قدیمی روستا شامل هسته اولیه در بخش مرکزی ساخت و سازهای فعلی بوده و در حد فاصل دریا و تپه های اطراف چاه های آب شکل گرفته است واین بافت به طول تقریبی یک کیلومتر و عرض متوسط 170 متر در چند راستای اصلی به موازات امتداد ساحل واقع است .
مساجد این بافت ( 4 مسجد از 7 مسجد لافت ) در عمل محله هایی را در طول بافت تعریف کرده اند .
این محله ها به مراکز مساجد شکل گرفته اند .
در عین حال ، بافت قدیمی روستا یکپارچه و پیوسته است .
ب – ساخت سازهای قسمت جنوب شرقی روستا این ساخت و سازها به صورت پراکنده و با تراکم ساختمانی و جمعیتی اندک , در دامنه تپه ها و زمین های مسطح اطراف , با فاصله از دریا شکل گرفته که موجب جهت دهی توسعه روستا شده و شکل گیری آن به تدریج و به طور پیوسته انجام گرفته است .
در داخل تپه مرکزی و حد فاصل این ساخت و سازها و بافت قدیم روستا ، خدمات آموزشی ، بهداشتی ، درمانی و تاسیسات و تجهیزات لافت به وجود آمده است .
پ – ساخت و سازهای بخش شمالی در سطحی محدودتر و با پراکندگی بیشتر نسبت به ساخت و سازهای جنوب شرقی و در شیب تند تر تپه ماهورها شکل گرفته است با گذشت زمان و توجه به جنبه های اقتصاد آزاد توسعه در جهت شمال و به سوی قشم صورت گرفته ، عواملی مانند طرح جامع و طراحی هایی در این شکل گیری تاثیرات به سزایی دارند .
دسترسی ها : دسترسی اصلی به روستا از طرف قشم ، از بخش شمالی روستا است .
در بافت قدیم روستا مسیرهای اصلی به صورت شمالی – جنوبی شکل گرفته اند .
این مسیرها نقاط عطف روستا یعنی مساجد را به هم پیوند می دهند .
همچنین یک مسیر ساحلی آسفالته ، دسترسی های سریع و سواره را تامین می کند .
در بالاترین لایه بافت جهت هدایت آبهای سطحی به سمت چاه های تلا و آب و انبار ، اغلب کوههای منتهی به خانه های بالایی بافت – واقع در دامنه تپه ها – بن بست هستند .
در بخش های جنوب شرقی وشمالی روستا ، معابر تعریف ویژه ای ندارند .فضاهای وسیع لابلای بافت پراکنده ، نقش معابر را دارند .
در حال حاضر راه آسفالت در امتداد ساحل دریا دسترسی اصلی سواره در کل روستا است .
تامین آب سیستم تامین آب روستای لافت براساس جمع آوری آب های سطحی از تپه های میانی روستا است .
آب های سطحی ناشی از باران های ناگهانی و سیل آسایی که گاه بر جزیره می بارد ، در مجراهای طبیعی و مصنوع تپه ها ، جاری می شود و با هدایت از مسیر احداثی کنار بافت بالایی روستا به طرف مجموعه چاه های تلا و آب انبار اصلی ورستا جاری می شوند .
شکل گیری بافت در لایه بالایی آن به صورتی است که آب جاری از تپه ها ، وارد بافت نشود .
در روزهای بارانی شدید ، در محدوده چاه ها دریاچه ای تشکیل شده و آب انبار اصلی روستا پر از آب می شود .
در این ایام این محل به عنوان یک مکان تفریحی در سطح منقطه قشم مورد استفاده قرار می گیرد .سرریز آب چاه ها و آب انبار از محوطه اطراف مسجد جامع به دریا می ریزد.
در حال حاضر با امکان تغییر آب از شهر قشم توسط مخزن های سیار آب ، در حیاط هر واحد مسکونی آب انباری در داخل زمین تعبیه شده است .
بناهای شاخص و عمومی - شاخص ترین بناهای عمومی در سطح روستا مساجد آن است که در نقاط مختلف روستا کانون های محله ای را ایجاد کرده اند .
روستای لافت دارای 7 مسجد به نام های مسجد حضرت رسول (ص) ،(مسجد جامع ) ، مسجد ابوبکر صدیق (ره) ، مسجد عمر ابن الخطاب (ره) ، مسجد عثمان ذی النورین (ره) ، مسجد امیر المومنین علی (ع) ، مسجد حسین (ع) و مسجد امام شافعی (ره) می باشد .
- بناهای آموزشی روستای لافت عبارتند از ، مدرسه ابتدایی ام کلثوم (س) ، مدرسه ابتدایی مدرس ، مدرسه راهنمایی کوثر و دبیرستان راهنمایی علامه طباطبایی که بیشتر در بخش جنوب شرقی در پشت تپه های میانی روستا واقع اند .
- بناهای خدماتی درمانی روستای لافت عبارتند از خانه بهداشت و مرکز بهداشتی – درمانی لافت در بخش جنوب شرقی روستا - کارگاه های لنج سازی ( در دو نقطه از روستا – شمال غرب و جنوب غرب – در جوار ساحل دریا فعال اند ) - سایر بناهای خدمات عمومی از قبیل بانک ملی – بانک صادرات – مخابرات ( هواسنجی + باران سنجی ) .
- پاسگاه لافت و ساختمان ناحیه مقاومت بلال حبشی و کانون جوانان بسیج .
سیمای کلی سیمای عمومی روستا در بافت قدیم و جدید مقاومت است .
در بافت قدیم ، سیمای عمومی لافت ، منظره ای اخرایی رنگ با بافتی فشرده و کوچه های کم عرض دارد که عناصر شاخص عمودی – بادگیرها – در آن جلب توجه می کنند .
در این بافت مساجد سفید رنگ که بیشتر آن مناره دارند ، خودنمایی می کنند .
اما در این بافت جدید ، همان سیمای رایج شهری دیده می شود .
در این بافت ، تراکم ساختمانی کمتر ، معابر گشوده تر و اطراف مساجد خالی تر شده است ، لذا مرکز محله مفهوم خود را تا حدی از دست داده است .
پوشش مردم مردان لباس های معمولی و برخی از آنها لباس های سنتی (دشتاشه و عمامه سفید ) می پوشند ، زنان لباس های سنتی می پوشند و روسری های لیو (عری ) بر سر می کنند ، آنها روبند ( برقع ) می گذارند اما دختران قبل از ازدواج مجبور به استفاده از آن نیستند .
این سنت نیز مانند رسوم دیگر رو به فراموشی است .
در هنگام نماز ، زن ها کیسه هایی به پاها می کنند که یادگار زمان های گذشته است .
نام گذاری نامگذاری کودکان در قدیم و جدید متفاوت است .
در گذشته نام ها به شیوه عربی به همراه نام پدر و نام خانوادگی می آمد .
اما امروزه مردم بیشتر به نام های فارسی تمایل یافته اند و از ضابطه های گذشته پیروی نمی کنند .
اوقات فراغت اهالی لافت مانند روستایی هایی دیگر ، کمتر اوقات فراغت دارند .
شاید به این دلیل که زندگی در روستا نیاز به تفریح را کم رنگ می کند .
عده بسیار کمی از زن ها به جنگل های حرا رفته اند .
آنها معتقدند که اوقاتشان با کارهای خانه پر می شود و فرصت دیگری ندارند و تنها برای تعطیلات نوروز و سیزده فرودین به صحرا ( نخلستان های نزدیک لافت ) می روند .
گویش لافتی ها با گویشی بسیار نزدیک به قشمی گفتگو می کنند که مانند فارسی بندر است .
رسانه تلویزیون در خانه ها نقش به سزایی دارد و بر گویش مردم اثر گذاشته است .سالمندها به جای لیوان واژه گلاس و به جای شکلات واژه چاکلت را به کار می برند که شاید ریشه در تاریخ استعماری منطقه داشته باشد .
ابزار و وسایل برقی و کالاهای خانگی خارجی و به همراه آن آداب و فرهنگ از ان طرف آب وارد می شود و به آرامی جلوه های فرهنگی را تغییر می دهد .
لنج سازی این شغل چند سالی است که از رونق افتاده است .
اگر پیش تر لنجی با 300 میلیون ریال معامله می شد امرزو ه به 800 میلیون ریال رسیده است .کارگاه لنج سازی در مدخل ورودی لافت در کنار دریا قرار دارد و خود بخشی از روستا به شمار می آید .
لنج داری این افراد کالا را از بندر عباس به دوبی یا بندرهای پاکستان می بردند و اغلب خود در لنج کار نمی کنند .
به طور معمول هر سفر 10 روز طول می